‘Alle betrokken partijen willen er samen een ongelofelijk succes van maken. Dat geeft ontzettend veel energie!’

Kwartiermaker Edwin Kuipers over de Nederlandse AI-fabriek als versneller van innovatie.

Deel twee van het interview waarin Edwin Kuipers, kwartiermaker namens AIC4NL en Samenwerking Noord, een inkijkje geeft in de totstandkoming van de Nederlandse AI-fabriek.

Hoe verloopt de samenwerking tussen de partners?
“Goed. Dat komt doordat iedereen ervan overtuigd is dat dit MOET gebeuren. Er zijn gedeelde belangen, en de partners zijn complementair. SURF, TNO, AIC4NL en Samenwerking Noord hebben ieder hun eigen rol en expertise. Daardoor kun je elkaar helpen zonder elkaar in de weg te zitten.”

Wat staat er nu bovenaan je to-do-lijst?
“Zorgen dat de juiste mensen op de juiste plek komen te zitten. Vacatureteksten schrijven, rekruteren, gesprekken voeren, noem maar op. We gaan stapsgewijs op zoek naar onder meer data scientists, HPC-experts, business developers en ecosysteemontwikkelaars.  En zodra die mensen er zijn, moeten ze zinvol werk kunnen doen. Dat vraagt om coördinatie, begeleiding en duidelijke processen. Het gaat erom dat we de energie die er nu is, vasthouden en omzetten in werkende structuren. De AI-fabriek moet niet alleen worden opgebouwd; ze moet straks ook echt gebruikt worden.”

Je had het eerder over digitale soevereiniteit. Waarom is dat in jouw ogen belangrijk?
“Digitale soevereiniteit gaat over meer dan hardware. Het gaat ook over de software die je gebruikt, de modellen waarmee je werkt en de hele stack daaronder. Als je afhankelijk bent van infrastructuur buiten Europa, dan heeft dat gevolgen voor je autonomie. De AI-fabriek is een publiek gefinancierde test- en ontwikkelomgeving. Dat is iets anders dan een commerciële productiefaciliteit, maar het is wel een belangrijke laag in het bredere geheel. Je wilt dat Nederland en Europa zelf kunnen bouwen, testen en ontwikkelen.”

Wat vind je ervan dat het Nederlandse kabinet, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Frankrijk en Duitsland, geen geld steekt in een AI-gigafabriek?
“Op zich is dat jammer, omdat wij als test- en ontwikkelomgeving straks grote behoefte hebben aan een grootschalige productiefacaliteit. Maar er zijn meer wegen die naar Rome leiden. Ondanks bovenstaand is er toch een aantal Nederlandse initiatieven in ontwikkeling waar we op enig moment terecht kunnen. En Duitsland en Frankrijk hebben bijvoorbeeld toegezegd wel aanzienlijk in de buidel te willen tasten. Nederlandse bedrijven en instellingen kunnen straks mogelijk ook terecht bij toekomstige AI-gigafabrieken elders in Europa.

De eisen die via EuroHPC JU werden gesteld waren ook wel heel pittig. Het ging aanvankelijk om een investering van 5 miljard euro per fabriek. Ik ben blij om te zien dat de lat nu iets lager ligt dan een jaar geleden. Diverse commerciële partijen in Nederland hebben aangegeven door te willen met het plan voor een AI-gigafactory. De Nederlandse overheid heeft wel toegezegd hiervoor de randvoorwaarden te willen creëren.

Bovendien kan bijvoorbeeld de AI-infrastructuur van Lidl (onderdeel van de Schwarz Gruppe) productiefaciliteiten bieden aan commerciële partijen in Nederland. Deze infrastructuur is volledig in eigen beheer ontwikkeld. Via de technologietak Schwarz Digits bouwt het concern aan een onafhankelijke Europese cloud en AI-capaciteit. 

En er is Mistral: een toonaangevend Frans AI-bedrijf dat gespecialiseerd is in de ontwikkeling van taalmodellen (LLM's). Mistral wordt gezien als het belangrijkste Europese antwoord op Amerikaanse giganten als OpenAI en Google. Sinds de oprichting is de startup razendsnel uitgegroeid tot een miljardenbedrijf, met zware financiële steun van grote Europese en internationale partijen, waaronder het Nederlandse ASML.

Daarnaast is er nog GPT-NL. Alle genoemde initiatieven zijn complementair, waar we als Nederland goed ons voordeel mee kunnen doen. Er ligt straks al met al een heel mooi pakket om de Europese én Nederlandse positie als het gaat om AI te versterken.”

Waar ben je het meest trots op?
“Eigenlijk op het traject dat eraan voorafging: het plan schrijven, het draagvlak organiseren en onder andere zestien regionale bestuurders meekrijgen en een aantal departementen. Dit alles gebeurde onder enorme tijdsdruk, maar ik heb gemerkt dat in zo’n pressure cooker mooie dingen kunnen ontstaan. Dat is het grootste werk geweest. Het is dan ook geweldig om te zien dat dat is beloond. 

De Nederlandse AI-fabriek stelt bedrijven, het onderwijs- en onderzoeksveld én de overheid in staat om AI-applicaties te ontwikkelen die kloppen. Schaalbaar, verantwoord en geworteld in Europese waarden. Alle betrokken partijen willen er samen een ongelofelijk succes van maken. Dat geeft ontzettend veel energie!”

Deel 1 van dit interview: 'Knappe koppen hebben goed gereedschap nodig'