Noord-Nederland als AI-hub

Op deze pagina besteden we aandacht aan: 

De Nederlandse AI-fabriek komt niet voor niets in de regio Groningen te staan. Het is het resultaat van jarenlange investeringen in digitale infrastructuur, kennisontwikkeling en samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen in Noord-Nederland. Deze regio heeft zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste AI-regio's van Nederland en beschikt over vrijwel alle ingrediënten die nodig zijn om AI op grote schaal te ontwikkelen.

Met de komst van de Nederlandse AI-fabriek krijgt de positie van de regio rond Groningen als AI-hub een stevige impuls. De regio wordt niet alleen de thuisbasis van een nieuwe AI-supercomputer en een nationaal expertisecentrum, maar groeit ook uit tot een plek waar bedrijven, onderzoekers en overheden samenwerken aan betrouwbare en soevereine AI. Daarmee speelt Noord-Nederland een sleutelrol in de ambitie van Nederland en Europa om minder afhankelijk te worden van buitenlandse AI-technologie.

Een sterke basis voor AI

Om geavanceerde AI-systemen te ontwikkelen zijn enorme hoeveelheden rekenkracht, hoogwaardige digitale infrastructuur, talent, data en specialistische kennis nodig. Noord-Nederland beschikt over die combinatie.

De keuze voor Groningen als vestigingsplaats van de Nederlandse AI-fabriek is geen toeval. De regio investeert al jaren in geavanceerde digitale infrastructuur, waaronder een modern High Performance Computing (HPC)-datacenter op de Zernike Campus. In combinatie met de expertise van de Rijksuniversiteit Groningen, SURF en andere kennispartners heeft Noord-Nederland zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste Nederlandse centra voor high-performance computing, data science en AI.

Universiteiten, hogescholen, onderzoeksinstellingen en bedrijven in Noord-Nederland werken al intensief samen aan toepassingen van AI voor onder meer de gezondheidszorg, energie, landbouw, industrie en overheid. 

Samenwerking Noord is een krachtige netwerkspeler en regisseur op het gebied van IT die bijdraagt aan de digitale transformatie in alle relevante sectoren in Noord-Nederland. Samen werken de leden aan kennisdeling en innovatie, versterken zij elkaar en betrekken zij nieuwe sectoren bij de vereniging. Zo bouwt Samenwerking Noord mee aan een innovatieve, duurzame en toekomstbestendige regio.

Juist doordat kennis, infrastructuur en innovatie dicht bij elkaar zijn georganiseerd, ontstaat een ecosysteem waarin nieuwe AI-oplossingen sneller kunnen worden ontwikkeld, getest en opgeschaald.

Groningen is al jarenlang een digitale koploper

Veel mensen kennen Groningen vooral als studentenstad, maar internationaal staat de regio ook bekend om haar sterke digitale infrastructuur. De regio beschikt over uitstekende glasvezelverbindingen, hoogwaardige datacenters en ervaring met het beheren van grote hoeveelheden onderzoeksdata. 

Daarnaast is Groningen al jarenlang een belangrijke locatie voor supercomputing en wetenschappelijk rekenwerk. Bij de Rijksuniversiteit Groningen stond de eerste supercomputer van een Nederlandse universiteit. Sindsdien investeerde de universiteit voortdurend in nieuwe generaties krachtige rekensystemen, van de IBM Blue Gene/L in 2005 tot de huidige HPC-clusters Hábrók en CoDEX. Deze infrastructuur wordt onder meer gebruikt voor grootschalige simulaties, AI, data-analyse en de verwerking van astronomische gegevens. 

De komst van de Nederlandse AI-fabriek bouwt daarmee voort op een kennis- en infrastructuurbasis die in Groningen al decennialang aanwezig is. Die infrastructuur vormt een logische basis voor de AI-supercomputer die onderdeel wordt van de Nederlandse AI-fabriek. Geavanceerde AI-modellen vragen immers duizenden krachtige GPU's die continu grote hoeveelheden data verwerken. Zonder robuuste digitale infrastructuur is dat simpelweg niet mogelijk.

“Het wordt een significant systeem waarmee we in Nederland dingen kunnen die nu simpelweg niet mogelijk zijn en waarmee we een grote impuls gaan geven aan de AI-toepassingen en ontwikkelingen in Nederland." - Axel Berg, SURF

Sterke kennisinstellingen als motor

Naast een sterke digitale infrastructuur is een andere belangrijke reden bij de keuze voor Groningen de aanwezigheid van een sterk kennisecosysteem. De regio huisvest onder meer de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), de Hanze, UMCG, TNO en verschillende gespecialiseerde onderzoekscentra. Hier wordt dagelijks gewerkt aan AI, data science, cybersecurity, digital twins, quantumtechnologie en high-performance computing.

Daarnaast leiden deze instellingen de AI-specialisten van de toekomst op. De Nederlandse AI-fabriek biedt studenten, onderzoekers en bedrijven straks toegang tot dezelfde hoogwaardige AI-infrastructuur, waardoor kennis sneller zijn weg vindt naar praktische toepassingen.

Een regio waar samenwerken vanzelfsprekend is

Misschien wel de grootste kracht van Noord-Nederland is de manier waarop partijen samenwerken.Overheden, kennisinstellingen en bedrijven trekken al jaren gezamenlijk op in innovatieprogramma's. Daardoor bestaat er veel ervaring met publiek-private samenwerking, gezamenlijke onderzoeksprojecten en Europese subsidieprogramma's.

Ook de Nederlandse AI-fabriek is daarvan een voorbeeld. Het project is een gezamenlijk initiatief van Stichting NLAIF, opgericht door AIC4NL, SURF, TNO en Samenwerking Noord. Samen bouwen zij aan een nationale AI-voorziening die beschikbaar wordt voor heel Nederland én Europa.

Ruimte om te groeien

AI vraagt niet alleen om kennis en infrastructuur, maar ook om fysieke ruimte en voldoende energievoorzieningen. Waar veel stedelijke regio's tegen grenzen aanlopen, biedt Noord-Nederland ruimte voor verdere uitbreiding van digitale infrastructuur. Bovendien wordt volop geïnvesteerd in duurzame energie, slimme energienetwerken en innovatieve oplossingen voor het efficiënt koelen van datacenters en supercomputers. Die combinatie maakt de regio aantrekkelijk voor grootschalige AI-infrastructuur die tientallen jaren mee moet kunnen groeien.

Van regionale kracht naar nationale AI-hub

De Nederlandse AI-fabriek krijgt haar thuisbasis in Groningen, maar is niet alleen bedoeld voor die regio. Ook de rest van Nederland en andere EU-landen profiteren van de AI-supercomputer en het expertisecentrum op het Niemeyer-terrein. Bedrijven, onderzoekers, onderwijsinstellingen en overheden uit het hele land en andere EU-lidstaten kunnen straks gebruikmaken van de AI-infrastructuur, expertise en ondersteuning. Tegelijkertijd zorgt de vestiging ervoor dat Groningen uitgroeit tot een nationale AI-hub: een centrale ontmoetingsplaats waar kennis, technologie, talent en innovatie samenkomen. Daarmee versterkt de regio niet alleen haar eigen economie, maar ook de concurrentiepositie van Nederland binnen Europa.

Een Europese AI-hub in opbouw

De keuze voor Groningen sluit bovendien aan bij de Europese ambitie om een netwerk van AI Factories op te bouwen. Deze AI-fabrieken vormen de ruggengraat van de Europese AI-infrastructuur en moeten bedrijven, onderzoekers en overheden toegang geven tot geavanceerde rekenkracht en betrouwbare AI-technologie. De Nederlandse AI-fabriek wordt onderdeel van dit Europese netwerk. Daardoor kunnen Nederlandse organisaties samenwerken met andere Europese AI-centra, kennis uitwisselen en gezamenlijk werken aan nieuwe AI-toepassingen die voldoen aan Europese waarden en wetgeving.

Met de komst van de AI-fabriek groeit Noord-Nederland uit tot een van de belangrijkste AI-regio's van Europa. Niet alleen dankzij een krachtige AI-supercomputer, maar vooral dankzij het complete ecosysteem daaromheen. Juist die combinatie maakt Groningen de ideale thuisbasis voor de Nederlandse AI-fabriek én voor de volgende generatie betrouwbare, soevereine AI.

Werken bij de Nederlandse AI-fabriek

In de loop van 2026 en 2027 worden verschillende vacatures voor de Nederlandse AI-fabriek uitgezet. Houd de ‘Werken bij’-pagina dus in de gaten wanneer je interesse hebt om bij te dragen aan de motor achter betrouwbare, soevereine AI.